Bij de ziekte van Scheuermann is sprake van een overmatige bolling van de borstwervelkolom (of anders gezegd: kromming van de borstwervelkolom naar voren) [hyperkyfose] met daarbij een te diepe holling [lordose] van de nek- en lendenwervels. De oorzaak van deze aandoening is (nog) niet duidelijk, maar erfelijke factoren spelen waarschijnlijk een grote rol. Bij de geboorte is de ziekte al in aanleg aanwezig, maar openbaart zich pas tussen het 11de en 16dejaar. Meestal bij jongens. Veel komt de aandoening niet voor; ongeveer bij 0,4 tot 0,8 procent van de bevolking. De ziekte is genoemd naar zijn ontdekker: de Deense radioloog Holger Werfel Scheuermann. De arts ontdekte een te sterke achterwaartse, stugge kromming bij jongens tussen de 15 en 17 jaar. Zichtbaar waren vooral hun vooroverhangende schouders (een ronde rug). Aanvankelijk dacht men dat de aandoening door zwaar werk kwam, maar Scheuermann dacht dat er iets anders aan de hand was. Volgens hem is er sprake van een groeistoornis van tenminste drie opeenvolgende wervels ter hoogte van de borst. Aan de voorzijde van de wervels blijft de groei achter en daardoor krijgen de wervels een beetje de vorm van een taartpunt. Doordat de voorzijde van de wervels extra wordt belast, ontstaat er nog meer groeiremming en leidt dit uiteindelijk tot een sterk verminderde beweeglijkheid van de rug (kromme rug). De ziekte van Scheuermann zien we soms ook in andere gedeelten van de wervelkolom, bijvoorbeeld in de onderrug.

Wanneer wordt Scheuermann ontdekt?
‘Opgroeiende pubers hebben een slechte houding’, wordt soms ten onrechte gedacht. Met afhangende schouders lopen hoort dan zogenaamd bij de groei. Maar soms is er wel degelijk meer aan de hand. Het is daarom belangrijk dat ouders, huisarts of schoolarts de rug van jongens(en meisjes) tussen de 11 en 16 goed in de gaten houden. Als ouders twijfels hebben over de houding van hun kind doen ze er verstandig aan bij de huisarts aan de bel te trekken, die kan doorverwijzen naar een in de ziekte van Scheuermann en scoliose gespecialiseerde orthopedisch chirurg. Is de puberteit voorbij, en dus ook de groei, dan is behandeling van de ziekte niet meer mogelijk. Meestal hebben jonge mensen met de ziekte van Scheuermann geen pijn, maar komen zij bij de dokter omdat zij hun rug niet mooi vinden.

Klachten
Vaak verloopt de ziekte van Scheuermann zonder klachten en valt alleen de kromme rug op. Lichamelijke klachten zijn er vaak niet. Wel kunnen vermoeidheidsklachten aan het eind van de dag voorkomen. Of stijfheid hoog in de rug. Bij een ernstige vorm van Scheuermann kan pijn optreden. Meestal op de overgang van borst- naar lendenwervels. Vanaf een jaar of 30/40 kunnen patiënten ook last krijgen van lage rugpijn, doordat er een compenserende kromming in de lendenwervels (lordose) is ontstaan. Bij het ouder worden kan de kromming van de wervelkolom per jaar één tot twee graden toenemen. Alleen als de ziekte heel ernstig is kunnen er longproblemen voorkomen. Neurologische klachten treden zelden op.

Hoe wordt de ziekte van Scheuermann vastgesteld?
Op borsthoogte is vooral bij bukken de kenmerkende kromming (hyperkyfose) van de wervelkolom te zien. Zeker als je van opzij naar de rug kijkt. Als de arts een groeistoornis vermoedt, worden er röntgenfoto’s gemaakt. In feite is de diagnose Scheuermann alleen met een röntgenfoto vast te stellen. De methode van Cobb wordt hierbij gebruikt om de hoek te meten tussen de gekantelde bovenste en onderste wervel van de kromming.

Behandelen in vroeg stadium
Het is belangrijk om in een vroeg stadium van de ziekte met de behandeling te beginnen. Houdingsoefeningen en strekoefeningen van borst- en wervelkolom kunnen met fysiotherapie, Mensendieck- of Cesartherapie ervoor zorgen dat de rug niet krommer wordt. Is de afwijking ernstiger, dan is behandeling met een brace of korset een goede oplossing. De kromming van de rug verdwijnt niet, maar wordt door de tegendruk die de brace geeft niet erger. Het dragen van een brace is natuurlijk geen pretje. Zeker niet als hij 18-22 uur per dag gedragen moet worden.. De brace die het meest wordt voorgeschreven is de Bostonbrace. Na de groei helpt de brace niet meer. In een aantal gevallen (ongeveer twintig procent) helpt een brace niet, omdat de groeikrachten dan zo groot zijn dat de verergering van de kromming niet kan worden tegengehouden. Bij een volwassene kan de brace echter wel als steun gebruikt worden. Is de kromming al te groot om nog profijt te hebben van een brace dan kan een operatie overwogen worden. Zie voor informatie over de operatie de brochure over de ziekte van Scheuermann van de Vereniging van scoliosepatiënten (webshop). Gelukkig hebben de meeste mensen met de ziekte van Scheuermann geen operatie nodig. Pas bij een zeer ernstige afwijking, bij een hoek van 70 graden, wordt er geopereerd.

Gipsbehandeling
In de St. Maartenskliniek in Nijmegen wordt bij een selecte groep jongeren, meestal jongens, een gipsbehandeling toegepast om verergering van de ziekte tegen te gaan. Het ziekenhuis geeft hierover een brochure uitgebracht die u hier kunt downloaden.

Beperkingen
Een brace geeft beperkingen in het dagelijkse leven. Een kunststof korset met een beugel beperkt je natuurlijk in je bewegingen. Tijdens gym op school mag hij meestal wel even af en dat geldt ook voor sporten in de vrije tijd. Sporten als turnen of trampolinespringen kun je beter niet doen als je de ziekte van Scheuermann hebt. Hoef je geen brace te dragen dan kun je beter zwemmen dan hockey spelen. Overleg met fysio- of oefentherapeut of behandelend arts is bij het kiezen van een sport zeer aan te bevelen. Na een operatie kunnen contactsporten zoals hockey of voetbal beter vermeden worden.